Een cactus groeit langzaam, veel langzamer dan de meeste andere kamerplanten. Gemiddeld groeit een cactus tussen de 1 en 3 centimeter per jaar, afhankelijk van de soort, de hoeveelheid licht en de verzorging. Sommige soorten doen er tientallen jaren over om een paar decimeter hoog te worden. Dat is geen teken dat er iets mis is, zo werkt een cactus nu eenmaal.
Hoe snel groeit een cactus per soort?
Niet elke cactus groeit even snel. Dat verschil zit hem vooral in de soort. Kleine bolcactussen, zoals de Mammillaria, groeien doorgaans maar een halve tot een centimeter per jaar. Een Echinocactus grusonii (de bekende bolcactus) groeit iets sneller, maar heeft toch al gauw 10 jaar nodig om een diameter van 10 centimeter te bereiken.
Zuilvormige cactussen groeien over het algemeen iets sneller. Een Cereus of een Trichocereus kan bij goede omstandigheden 5 tot 10 centimeter per jaar aankomen in hoogte. Dat klinkt nog steeds weinig, maar in de loop van jaren levert dat toch een indrukwekkende plant op. De beroemde Saguaro-cactus, die in de natuur meters hoog wordt, groeit in de eerste jaren zelfs minder dan 2 centimeter per jaar.
Bladcactussen zoals de Epiphyllum en de kerstcactus (Schlumbergera) wijken af van dit patroon. Die planten groeien merkbaar sneller en produceren elk seizoen nieuwe scheuten, al zitten ze ook in een ander type klimaat thuis.
Wat bepaalt de groeisnelheid?
Licht is de grootste factor. Een cactus die te weinig licht krijgt, groeit nauwelijks of vervormt (dit heet etioleren: de plant strekt zich uit naar het licht). Een cactus op een zonnige vensterbank of buiten in de zomer groeit merkbaar sneller dan eentje die de hele dag in de schaduw staat. Directe zon van een paar uur per dag is voor de meeste soorten het minimum.
Daarnaast speelt het seizoen een grote rol. Cactussen groeien alleen actief in de lente en de zomer. In de herfst en winter staan ze vrijwel stil. Die rustperiode is niet erg, hij hoort erbij. Water geven in de winter stimuleert de groei niet, het vergroot alleen de kans op wortelproblemen.
Ook de pot en de grond maken een verschil. In een te grote pot met gewone potgrond groeit een cactus minder goed dan in een passende pot met goed doorlatende cactusgrond. Een pot die net iets groter is dan de plant zelf geeft de wortels ruimte zonder dat de grond lang nat blijft.
Groeiverwachting in de praktijk
Om een realistisch beeld te geven: een kleine bolcactus die je koopt met een diameter van 5 centimeter, heeft bij goede verzorging naar schatting 5 tot 10 jaar nodig om 10 centimeter te worden. Een zuilvormige cactus van 20 centimeter kan na vijf zomers op de goede plek zo’n 30 tot 40 centimeter zijn, maar dat is optimistisch en geldt alleen bij veel zon en goede potgrond.
Als je je cactus nauwelijks ziet groeien, hoeft dat dus niet te betekenen dat er iets mis is. Controleer wel of hij genoeg licht krijgt, want dat is de meest voorkomende reden waarom een cactus zelfs voor zijn eigen begrip erg traag gaat. Een cactus die te weinig licht krijgt, groeit niet alleen traag, hij kan ook een dunner en gelig uiterlijk krijgen.
Kortom: verwacht geen snelle resultaten van een cactus. Wie kiest voor een cactus, kiest voor geduld. Met de juiste plek in de zon, weinig water in de winter en goede grond haal je het maximum uit de groeisnelheid die de plant zichzelf toestaat.
