Er zijn tientallen bonsai soorten geschikt voor zowel beginners als gevorderde liefhebbers. De bekendste zijn de Japanse esdoorn, de Chinese iep, de ficus en de jeneverbes. Elke soort heeft zijn eigen karakter, verzorgingsbehoefte en seizoensritme. Welke boom het beste bij jou past, hangt af van waar je hem wilt plaatsen (binnen of buiten) en hoeveel ervaring je hebt.
Binnen- en buitenbonsai: een belangrijk verschil
Voordat je een soort kiest, is het goed om te weten dat bonsai bomen in twee grote groepen vallen: soorten voor binnen en soorten voor buiten. Dit is geen kwestie van voorkeur, maar van overleven. Een tropische soort zoals de ficus heeft een constante temperatuur nodig en kan niet tegen vorst. Een Japanse esdoorn is juist een echte buitenboom die in de winter een rustperiode nodig heeft.
Zet je een buitenbonsai permanent binnen, dan raakt hij uit balans door gebrek aan seizoenswisseling en te weinig licht. Zet je een tropische soort buiten in een Nederlandse winter, dan overleeft hij dat niet. Het onderscheid tussen binnen- en buitensoorten is daarmee één van de belangrijkste keuzes die je maakt.
Populaire bonsai soorten voor buiten
De meeste klassieke bonsai soorten zijn buitenbomen. Ze komen uit gematigde klimaatzones en zijn gewend aan koude winters en warme zomers. Hieronder staan de meest gebruikte soorten op een rij.
- Japanse esdoorn (Acer palmatum): Een van de mooiste bonsai soorten. De bladeren kleuren in de herfst vuurrood of oranje. Deze boom vraagt iets meer aandacht dan andere soorten omdat hij gevoelig is voor te veel zon en uitdroging, maar levert prachtige resultaten op.
- Drietand esdoorn (Acer buergerianum): Robuuster dan de Japanse esdoorn en daardoor een goede keuze voor beginners die toch een esdoorn willen. Hij verdraagt snoei goed en vormt snel een mooie stam.
- Jeneverbes (Juniperus): Een naaldboom die bij veel mensen het eerste bonsaibeeld oproept. Groeit langzaam, houdt van veel zon en is relatief droogtebestendig. Geschikt voor beginners.
- Beuk (Fagus): Houdt zijn dode bladeren in de winter aan de takken (marcescentiebladeren), wat een aparte uitstraling geeft. Vraagt geduld, want groeit traag.
- Japanse lork (Larix kaempferi): Een bijzonder naaldboom omdat hij zijn naalden in de herfst verliest. In de lente komen frisgroene nieuwe naalden uit. Goed bestand tegen kou.
- Azalea (Rhododendron): Bloeit in het voorjaar exuberant in roze, rood of wit. Vraagt een zure potgrond en staat liever niet in volle zon. Een echte blikvanger tijdens de bloei.
Populaire bonsai soorten voor binnen
Tropische en subtropische soorten groeien het hele jaar door en hebben geen winterrust nodig. Ze houden van warmte, luchtvochtigheid en een lichte standplaats, maar zonder koude tocht.
- Ficus (Ficus retusa of Ficus benjamina): De meest verkochte binnenbonsai. Vergeeft kleine verzorgingsfouten, past zich aan aan minder licht en is daarmee de ideale beginnersbonsai voor binnen. Let op: hij verliest blad als hij te veel van standplaats wisselt.
- Chinese iep (Ulmus parvifolia): Strikt genomen een halfbladverliezende boom, maar hij wordt veel als binnenbonsai verkocht in koudere streken. Kleine, glanzende blaadjes en mooie schorsstructuur. Eén van de meest aanbevolen soorten voor beginners.
- Carmona (Fukien thee): Kleine witte bloempjes en rode besjes, een sierlijke boom voor een lichte vensterbank. Vraagt hogere luchtvochtigheid. Minder geschikt als je huis erg droog is.
- Schefflera (Schefflera arboricola): Makkelijk te onderhouden, groeit snel en vormt door luchtworteling een interessant beeld. Goed voor beginners die snel resultaat willen zien.
- Jade plant (Crassula ovata): Een vetplant die als bonsai gekweekt kan worden. Houdt van droogte en veel licht. Ideaal als je vergeetachtig bent met water geven.
Welke bonsai soort is het beste voor beginners?
Voor buiten is de drietand esdoorn of de jeneverbes een goede eerste keuze. Ze zijn sterk, verdragen snoei goed en hebben een duidelijke seizoensstructuur die je helpt de verzorging te begrijpen. Voor binnen geldt de ficus of de Chinese iep als de meest gebruiksvriendelijke startpunten. Ze reageren goed op snoeien, vragen geen speciale luchtvochtigheid en geven duidelijk aan wanneer ze water nodig hebben door iets slappe bladeren.
Vermijd als beginner de Japanse esdoorn en de Carmona. Niet omdat ze slecht zijn, maar omdat ze gevoeliger zijn voor fouten in standplaats, water of luchtvochtigheid. Met meer ervaring zijn dit prachtige soorten om mee te werken.
Wat bepaalt de moeilijkheidsgraad van een bonsai soort?
Drie dingen spelen de grootste rol: hoe gevoelig de boom is voor droogte, hoe snel hij reageert op een verkeerde standplaats en hoe hij omgaat met snoei. Een ficus geeft je meer hersteltijd als je iets vergeet. Een Japanse esdoorn of azalea reageert sneller en straffer op fouten. Verder bepaalt de groeikracht van de soort hoe vaak je moet snoeien en herstellen. Een schefflera of drietand esdoorn groeit snel en vraagt daardoor meer aandacht voor vormsnoei, terwijl een jeneverbes of beuk je meer rust geeft.
De juiste bonsai soort kiezen begint met eerlijk zijn over je eigen situatie: hoe veel licht heeft je huis of tuin, hoe consistent ben je in verzorging en wat trekt je visueel aan? Met die drie vragen als leidraad vind je vrijwel altijd een soort die bij je past.
