Er zijn wereldwijd meer dan 25.000 orchidee soorten, waarmee orchideeën een van de grootste plantenfamilies ter wereld vormen. Van de alledaagse Phalaenopsis op je vensterbank tot zeldzame soorten uit tropische regenwouden: de verscheidenheid is enorm. In dit overzicht vind je de bekendste soorten, hoe je ze herkent en waarvoor ze geschikt zijn.
De meest voorkomende orchidee soorten in huis
De Phalaenopsis, ook wel vlinderorchidee genoemd, is veruit de populairste soort voor binnenshuis. Je herkent hem aan zijn brede, platte bloemen die op vlinders lijken. Hij bloeit lang (soms wel drie maanden aan een stuk), vraagt weinig water en gedijt goed op een lichte vensterbank zonder direct zonlicht. Dit is de orchidee die je in vrijwel elke tuincentrum en supermarkt vindt.
De Dendrobium is een andere veelverkochte soort. De bloemen zijn kleiner dan bij de Phalaenopsis en groeien langs lange, rechte stengels. Dendrobiums zijn er in lila, wit, roze en geel. Ze vragen iets meer licht dan de Phalaenopsis en houden van een duidelijk verschil tussen zomer- en wintertemperatuur om opnieuw te gaan bloeien.
De Oncidium wordt ook wel “dansende popjes”-orchidee genoemd. De kleine bloemen, vaak geel met bruin gevlekt, lijken op dansende figuurtjes. Deze soort ruikt bovendien aangenaam naar vanille of chocolade, afhankelijk van de variëteit.
Bijzondere en minder bekende soorten
De Cattleya staat bekend om zijn opvallend grote, kleurrijke bloemen met een golvende lip. Dit is de orchidee die je vaak ziet in corsages en bloemstukken. De bloemen kunnen een doorsnede van 15 centimeter bereiken. De Cattleya vraagt veel licht en een goede luchtvochtigheid, wat hem iets lastiger maakt voor beginners.
De Miltoniopsis lijkt op een viooltje en wordt daarom ook wel “pansy orchid” genoemd. De bloemen zijn zacht en vlak, in tinten van wit, roze, rood en paars, soms met een getekend patroon in het midden. Deze soort houdt van koelere temperaturen en is daardoor goed geschikt voor Nederlandse woningen in de winter.
De Zygopetalum valt op door zijn intens geurende bloemen in groen, bruin en paars. De geur is kruidig en sterk, zelfs in een grote ruimte. Dit is een soort die minder vaak verkocht wordt, maar een echte eyecatcher is voor mensen die iets bijzonders zoeken.
Orchideeën voor buiten
Niet alle orchideeën zijn tropische kamerplanten. De standaardorchidee (Dactylorhiza) is een inheemse soort die van nature in Nederlandse en Belgische beemden en duinen voorkomt. Deze grondorchidee bloeit in het voorjaar met paarse of roze bloementrossen. Hij is beschermd in het wild en mag je dus niet plukken of uitgraven.
De wespenorchis (Ophrys apifera) is een andere inheemse soort. De bloem lijkt frappant op een hommel, wat bestuivers aantrekt. Deze soorten zijn kwetsbaar en groeien alleen op kalkrijke, voedselarme bodems. In een gewone tuin zijn ze vrijwel onmogelijk te kweken.
Zeldzame en exotische orchidee soorten
De Dracula orchidee (uit Colombia en Ecuador) heeft bloemen die opvallend op een apengeziichtje lijken. Vandaar de bijnaam “monkey face orchid”. Ze groeien alleen goed bij lage temperaturen en hoge luchtvochtigheid, wat ze ongeschikt maakt voor de meeste huiskamers.
De Vanilla planifolia is misschien wel de economisch belangrijkste orchideesoort: hieruit wordt echte vanille gewonnen. De plant groeit als klimmer en bloeit maar één dag per jaar. Handmatige bestuiving is nodig om vanillestokjes te oogsten, wat de hoge prijs van echte vanille verklaart.
De Vanda is een epifytische orchidee (groeit in de natuur op bomen, zonder aarde) met grote, ronde bloemen in blauw, paars of oranje. Vanda’s groeien het best zonder pot, met hun wortels vrij in de lucht hangend. Ze vragen dagelijks water en veel licht, maar geven spectaculaire bloemen terug.
Hoe kies je de juiste orchideesoort?
- Beginner: Kies een Phalaenopsis. Weinig water, indirect licht, lang bloeiend en goedkoop verkrijgbaar.
- Iets meer ervaring: De Dendrobium of Oncidium zijn een mooie stap verder. Ze vragen iets meer aandacht voor licht en temperatuurwisseling.
- Gevorderd: Cattleya, Vanda of Zygopetalum geven mooie resultaten maar stellen hogere eisen aan licht, luchtvochtigheid en voeding.
- Geur in huis: Kies een Oncidium of Zygopetalum. Beide zijn goed verkrijgbaar en geven een duidelijke geur.
- Bijzondere bloem: De Miltoniopsis (viooltjesachtig) of Cattleya (groot en theatraal) vallen het meest op.
De meeste orchideesoorten die je in een tuincentrum koopt zijn hybriden: gekweekte kruisingen die makkelijker groeien, langer bloeien en steviger zijn dan de wilde soort. Dat is geen nadeel, want juist die eigenschappen maken ze geschikt voor binnenshuis. Wil je de puurste, meest bijzondere soorten, kijk dan bij gespecialiseerde orchideeënkwekers of op orchideeënbeurzen, waar zeldzame soorten worden aangeboden die je bij een gewone bloemist niet tegenkomt.
