Een keiki orchidee is een kleine baby-orchidee die spontaan aan de bloemstengel of tak van een moederplant groeit. Het woord “keiki” komt uit het Hawaïaans en betekent letterlijk “kind” of “baby”. De keiki is een genetisch identieke kopie van de moederplant en kan, zodra hij groot genoeg is, worden losgesneden en als zelfstandige plant worden opgekweekt.
Keiki’s ontstaan niet bij alle orchideeënsoorten, maar zijn typisch voor Phalaenopsis (de bekende vlindervlindervlindervlinderorchidee die je veel in huis ziet). Ze verschijnen vanuit een knoop op de bloemstengel en ontwikkelen zich langzaam tot een complete mini-plant, compleet met eigen blaadjes en uiteindelijk ook wortels.
Hoe ontstaat een keiki bij een orchidee?
Een keiki vormt zich vanuit een slapende knoop op de bloemstengel van de orchidee. Normaal groeien uit die knopen nieuwe bloeitakken, maar soms kiest de plant ervoor om in plaats daarvan een vegetatief uitlopertje te maken. Waarom dat precies gebeurt, is niet altijd duidelijk. Een hogere temperatuur, veel vochtigheid of een hormonale verandering in de plant kunnen een rol spelen.
Soms wordt het ook bewust uitgelokt met een keiki-pasta. Dat is een pasta met cytokinine, een plantengroeihormoon. Je brengt een kleine hoeveelheid aan op een slapende knoop van de stengel, en in veel gevallen begint die knoop binnen enkele weken uit te lopen als keiki. Dit is een populaire methode voor liefhebbers die hun favoriete orchidee willen vermenigvuldigen.
Wanneer is een keiki klaar om los te snijden?
Een keiki is pas klaar om van de moederplant te worden gescheiden als hij stevig genoeg staat op eigen benen. Dat betekent concreet: minstens twee tot drie eigen blaadjes en wortels van minimaal 2 tot 5 centimeter lang. Wacht je te lang, dan raken de wortels soms verstrengeld met de stengel of kunnen ze beschadigen bij het snijden. Ga je te vroeg, dan heeft de keiki te weinig reservevoedsel en wortels om zelfstandig te overleven.
Gemiddeld duurt het drie tot zes maanden voordat een keiki voldoende groot is. Heb je geduld, dan vergroot je de kans op succes aanzienlijk.
Zo snijd je een keiki los
Gebruik een schoon, scherp mesje of een schone snoeischaar. Steriel werken is belangrijk: ontsmet het gereedschap met alcohol om infectie te voorkomen. Snijd de stengel dan zo af dat je aan beide kanten van de keiki een stukje stengel overlaat, ongeveer een centimeter aan elke kant. Zo beschadig je de worteltjes van de keiki zo min mogelijk.
Bestrooi de snijvlakken daarna met actieve kool of kaneel. Beide middelen helpen schimmelvorming te voorkomen. Koolpoeder is te koop bij plantenspeciaalzaken; kaneel uit de keuken werkt ook prima als snel alternatief.
Een keiki oppotten: zo pak je het aan
Plant de keiki in een kleine pot van ongeveer 6 tot 9 centimeter doorsnede. Gebruik orchideeënpotgrond, die bestaat uit grove bast, perliet en eventueel wat houtskool. Gewone potgrond is te compact en houdt te veel vocht vast, waardoor de wortels kunnen wegrotten.
Zet de keiki stevig maar voorzichtig in het substraat. De wortels zijn nog breekbaar. Zorg dat de worteltjes contact maken met het substraat, maar duw ze niet krom. Gebruik eventueel een klein steuntje of spit om de keiki rechtop te houden totdat hij zichzelf goed verankerd heeft.
De eerste weken na het verspenen heeft de keiki extra luchtvochtigheid nodig, omdat de wortels nog niet efficiënt water kunnen opnemen. Sproei de wortels licht met een plantenspuit, maar laat de potgrond niet doornat worden. Een lichte, indirecte lichtplek zonder directe zon is ideaal.
Veelgemaakte fouten bij een keiki orchidee
- Te vroeg losknippen: wacht altijd tot de wortels minstens 2 tot 5 centimeter lang zijn. Een keiki zonder voldoende wortels overleeft de overgang zelden.
- Gewone potgrond gebruiken: orchideeën hebben speciale, goed doorlatende potgrond nodig. Reguliere aarde verstikt de wortels.
- Te veel water geven: een pas opgepotte keiki heeft vochtigheid nodig, maar geen natte poten. Laat de potgrond licht opdrogen tussen twee waterbeurten.
- Direct in de felle zon zetten: jonge orchideejes zijn gevoelig voor verbranding. Kies een lichte plek zonder directe middag- of ochtendzon.
- Snijgereedschap niet ontsmetten: bacteriën en schimmels kunnen via een vuil mesje de plant infecteren. Even afvegen met alcohol kost weinig moeite.
Wat kun je verwachten van een opgekweekte keiki?
Een keiki groeit langzamer dan een volwassen orchidee. In het eerste jaar bouwt hij vooral zijn wortelstelsel en bladmassa op. De eerste bloei laat meestal één tot twee jaar op zich wachten, soms langer. De bloemen zijn identiek aan die van de moederplant, want een keiki is een kloon.
Geef de keiki dezelfde zorg als een volwassen Phalaenopsis: elke één tot twee weken water, maandelijks orchideeënmest tijdens de groeiperiode, en een lichte plek. Na een jaar of twee heb je een volwaardige bloeiende orchidee, die je voor niets hoeft te kopen.
Een keiki kweken vraagt om geduld, maar is goed te doen als je de stappen rustig volgt. Wacht tot de wortels lang genoeg zijn, snijd schoon en los, en geef de jonge plant een goede start met de juiste potgrond en wat extra luchtvochtigheid. De meeste mislukkingen zijn te herleiden tot te vroeg handelen of te veel water. Neem de tijd, en je hebt een gratis nieuwe orchidee die identiek is aan je favoriete plant.
